27-07-05

De Leeuw der Nederlanden.

Het symbool van de Nederlanden is een leeuw die in zijn linkerklauw een bundel van zeventien pijlen vasthoudt. In zijn andere klauw heeft hij een zwaard en hij draagt een kroon. De pijlen symboliseren de zeventien gewesten. Het is de statenleeuw van de Zeventien Provincien of de Zeventien Verenigde Nederlanden (Belgium Foederatum). Het huidige Nederland heeft dit symbool overgenomen met weliswaar zeven pijlen in de hand, die verwijzen naar de republiek der Zeven Verenigde Nederlanden na de scheuring van de Nederlanden na de tachtig jarige oorlog. De 17 Nederlandse provinciën kozen de statenleeuw als symbool toen ze een parlement oprichtten: de Staten-Generaal. Aangezien in het merendeel van de provinciale wapenen al een leeuw voorkwam, werd dit dier het symbool van de Staten-Generaal. De leeuw werd tevens voorzien van een zwaard, als symbool van macht, en 17 pijlen, die de eenheid van de provinciën moesten symboliseren. De pijlen symboliseren ook samenwerking: de afzonderlijke pijlen zijn kwetsbaar, maar samen vormen zij een grote kracht.


17:59 Gepost door Stef | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |

Kaart van de Nederlandse dialecten.

Nederlandse dialecten


A. Zuidwestelijke dialectgroep (Zeeuws/West-Vlaams)

1. West-Vlaams, inclusief Frans-Vlaams en Zeeuws-Vlaams

2. Zeeuws

B. Noordwestelijke dialectgroep (Hollands)

3. Zuid-Hollands
4. Westhoeks
5. Waterlands* en Volendams*

6. Zaans*

7. Kennemerlands

8. West-Fries*

9. Bildts, Midslands, Stadsfries en Amelands*

* De dialectgroepen aangeduid met een asterisk worden weliswaar onder het Hollands gerekend, maar hebben vanouds een zeer sterk Fries substraat. De Noord-Hollandse varianten zijn na de oorlog sterk naar het AN toegegroeid; soms spreekt men in die gebieden zelfs van twee naast elkaar bestaande dialecten: het tradtitionele (zware) en het moderne (lichte) dialect.

C. Noordoostelijke dialectgroep (Nedersaksisch)

10. Kollumerlands

11. Gronings en Noord-Drents

12. Stellingswerfs

13. Midden-Drents

14. Zuid-Drents

15. Twents

16. Twents-Graafschaps

17. Gelders-Overijssels (Achterhoeks) en Urks

18. Veluws

D. Noordelijk-centrale dialectgroep

19. Utrechts-Alblasserwaards

E. Zuidelijk-centrale dialectgroep

20. Zuid-Gelders

21. Noord-Brabants en Noord-Limburgs

22. Brabants

23. Oost-Vlaams

F. Zuidoostelijke dialectgroep

24. Limburgs

Overige

FL. Provincie Flevoland. Hier heeft zich nog geen dialect gevormd. Algemeen worden hier Zuid-Hollandse varianten gesproken, namelijk ofwel het AN, ofwel het Amsterdams (in Lelystad en Almere). In het noorden en dan met name in en rond Urk wordt er vanoudsher al een dialect van het Nedersaksisch gesproken.

Bron: Wikipedia Vrije encyclopedie.

De gegevens zijn grotendeels overgenomen van de indeling die dialectologe Jo Daan maakte.

 

 
 
 
 
 
 
 
 




17:36 Gepost door Stef | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |

26-07-05

Traktaat van de Verenigde Nederlandse Staten (in Oud Nederlands)

 TRACTAET VAN VEREENINGE,
ENDE
OPRECHTINGE
VAN HET
SOUVEREYN CONGRES
DER
VEREENIGDE NEDERLANDSCHE STAETEN

11/20 januari 1790


DE VOLKEREN, de welke tegenwoordiglyk uytmaecken de Vereenigde Staeten der Nederlanden, hadden, naer de dood van de Keyserinne Douairiere ende Koninginne Maria-Theresia van Oostenryck, erkent voor hunnen Oppervorst den Kyser Josephus II, oudsten zone van de Keyzerinne ende hadden zig onderworpen aen zyn opper-gesagh, dog onder dusdanige uytdruckelycke wederhoudingen ende bedingen, de welke de Staets-wet deser Provincien van ouds hadden vastgestelt.

Dese bedingen ende wederhoudingen, vervat in het verbond van huldinge waeren ouder als het heerschende Stam-huys, ende, om zoo te zeggen, geboren met de Natie zelf. Ook zyn zy plegtiglyk goed gekeurt ende besworen geweest, ende niets en heeft ontbroken aen het verdragh, het welk het Volk, volgens het gebruyk heeft aengegaen met zynen Vorst, aleer zigh aen den zelven te onderwerpen.

De geheele behoudenisse van de Catholieke, Apostolieke ende Roomsche Religie, de handhavinge van de Grondwet, Vrydommen, Gewoontens ende Gebruycken, gelyk die vervat waeren in de Chartren ende geheyligt door het al oud besit van het Volk, gelyk die voor al vervat waeren in het gene de Brabanders naementlyk noemen de Blyde-Inkoomste; dit alles was besloten ende toegesegt met bevestinge van Eed.

De inwoonders hadden deze des te meer ter herte, om dat zy sedert langen tyd waeren in de aengenaeme gewoonte van alle de punten te aensien als wezent-

(2)

lyck uytmaekende hunne Grondwet ende deze als het bolwerck van hunne Vrydommen ende de bescherm-wagt van hun geluck.

Nochtans in weerwil van den zoo uytdruckelyken Eed des Opper-vorst, opzigtelyck tot de onderhoudinge van het verbond van huldinge, niet tegenstaende de zoo dickmaels herhaelde Vertoogen van alle de orders van den Staet, opzigtelyk tot de ontelbaere inbreucken toegebracht aen dit verbond, volgde den Opper-vorst, sedert veele jaeren halsterrig den zelven weg, den welken op niets min uytging dan om alles te veranderen, alles met nieuwigheden te overdecken, ende de inwoonders te berooven van eene grondwet, de welke hun lief was, ende van de welke hy hun niet kost ontblooten zonder onrechtveerdigheyd, ende zonder te verbreeken zynen Eed.

Men had alreede zien te voorschyn comen ende elkanderen opvolgen eene menigte van Edicten, de welke beleedigden de Religie in de verscheyde voorwerpen van haere Zedeleer, haeren Gods-dienst, het gene behoorde aen desselfs Leer-stuck ende in haere Bedienaers; de Reght-stoelen van het Volk wirden omverre geworpen, de Wetten willekeuriglyk verandert ofte verbroke, de Eygendommen, den persoonelyken Vrydom, van den welken de Nederlanders van allen tyden zoo nyd-iverig geweest zyn, en waeren niet meer gedeckt tegens de Grondwet-strydige ondernemingen, de magteloose Wetten swygden voor het sweerd van den Krygs-man, ende de oude gebruycken waeren van alle kanten verminckt ofte wederroepen, eene nieuwe schickinge wird verwisselt tegen de oude, ende vervult door den veranderlyken ende onbepaelden wille van den Vorst, ofte van de gene, die heerschsten in zynen naem ende handelden onder zyn gezag. Zoo uytspoorig was onsen rampspoed. Hy was onherstelbaer geworden; het Gouvernement, vergenoegde zig niet met sig te verharden tegen alle vertoogen, maer floot aen deze vertoogen zelf de deure toe, door eenen nieuwen ende laesten slag van dwingende gesagh, vernietigende de Blyde Inkoomste, de oude Bezittingen ende grondstellige wetten der Provincien, afschaffende, met de Staets-wetten, de vergaederinge der Gedeputeerden van deze Provincien, de welke tot dan toe geweest hadden de gewoonelycke stemme der Representatien ende Representanten van het Volk.

Eyndelyk het verbond, het welk ophoud te binden, zo haest als het ophoud wederzydig te zyn, was uytdruckelyk gebroken, van den kant van den Opper-Vorst, ende wat bleef er naer diën den Volken over, ten zy het naturelyk ende onafneemelyk recht door het verbond zelf toegestaen, van te stellen kragt tegen geweld ende van te ernemen een gezag, het gene men niet en had toebetrouwt, ten zy voor het gemeyn welvaeren, ende dit met zoodanige omzichtigheden, met zoodaenige uytdruckelyke over-een-koomsten ende wederhoudingen.

Dit is het gene’er geschiet is, ende het is ingevolge deze grond-regels, dat de verscheyde Provincien zig VRY ENDE ONAFHANGELYK hebben verclaert, den Hemel heeft opentlyk gezegent eene onderneminge aengevat onder zyne bescherminge, Europa ende der mensche liefde hebben met genoegen aenzien den goeden uytval; maer het en vergenoegt niet van voordeelen te hebben bekomen, men heeft moeten overleggen, om de zelve te staeven ende duerzaem te maecken.

OM DESE OORSAECKE, DE NEDERLANDSCHE STAETEN, naer de oude banden van eene enge vereeninge ende van eene duerzaeme vrindschap verknoght te hebben, zyn over-een-gekomen over de volgende puncten ende artikels.

( 3)

ARTIKEL I.

Alle de Provincien vereenigen ende verbinden zigh te zaemen onder de benoeminge van STAETEN DER VEREENIGDE NEDERLANDEN.

ARTIKEL II.

De Provincien stellen in het gemeyn, vereenigen ende voegen in een middelpunt de Souvereyne magt, de welke zy niet te min bepaelen tot de naervolgende voorwerpen; tot het gene van eene gemeyne verdedinge, tot de maght van te maeken den Vrede ende den Oorlog, ende by gevolg tot het lichten ende onderhouden van eene Nationale-armée, gelyk ook van te ordonneren, te doen maeken ende onderhouden de nodige fortificatien; van met de vremde Mogentheden te maeken de noodige zoo offensive als defensive Alliancien, van te noemen, zenden ende ontfangen Residenten ende Ambassadeurs ende alle iegelycke andere Agenten, alle door het enkel gezag van de aldus vereenigde magt ende zonder eenigen toevlugt te moeten nemen tot de respective Provincien. Men is overeengekomen over den invloed den welken ider Provincie door zyne Gedeputeerde zal hebben in de beraemingen over de voorwerpen vervat in het voorhandig Tractaet.

ARTIKEL III.

Om deze Souvereyne magt te oeffenen, regten zy op en stellen zy in een CONGRES van Gedeputeerde van ieder der Provincien onder de benoeminge van SOUVEREYN CONGRES DER VEREENIGDE NEDERLANDSCHE STAETEN.

ARTIKEL IV.

De voorgemelde Provincien beleydende ende willende voor altyd beleyden de Catholieke, Apostolieke ende Roomsche Religie ende willende onverbrekelyk behouden de eenigheyd der Kerke, zal het CONGRES onderhouden ende handhaeven de onderlinge zamenbindingen met den H. Stoel van ouds onderhouden zoo in de Nominatien ofte Presentatien van de onderdaenen van de gemelde Provincien, tot het Aerts-bisdom ende Bisdommen op de wyze op de welke de Provincien in het gevolg onder hun zullen over-een-comen, als in alle andere materie volgens de grond-regels van de Catholieke, Apostolieke ende Roomsche Religie, ende de Concordaeten ende Vryheden der Nederlandsche Kercke.

ARTIKEL V.

Het CONGRES zal alleen het gezag hebben van Munte te doen slaen, ten stemple van de vereenigde Nederlandsche Staeten ende van vast te stellen den tittel ende weerde der selver.

ARTIKEL VI.

De Provincien der Vereening zullen besorgen de onkosten, noodzaekelyk tot de oeffeninge van de Souvereyne-magt toegeeygent aen het CONGRES, volgens de proportie onderhouden onder den gewezenen Souvereeyn.

ARTIKEL VII.

Ieder Provincie behoud ende reserveert zig alle de andere rechten van Souvereyneteyt, zyne wet gevende maght, zynen vrydom, zyne onafhankelykheyd, met een woord alle de Magt, Jurisdictie ende alle iegelycke Rechten, de welke niet uytdrukkelyk in het geneyn en syn gestelt en toebetrouwt aen het SOUVEREYN CONGRES.

(4)

ARTIKEL VIII.

Men is bovendien ende onwederroepelyk over-een-gecomen dat in opzigte van de moyelyckheden, dewelke’er zouden konnen geschaepen worden, ’t zy ter oorsaecke van de gemeyne contributie, ’t zy over een ander voorwerp van onderzoek, welkdaenig het zy, van eene Provincie tegen het CONGRES, ofte van het CONGRES tegen eene Provincie, ofte van Provincie tot Provincie, het CONGRES de zelve zal trachten metter minne te eyndigen, ende waer het zaeken eene minzaeme over-een-koomste geen plaetse en kon hebben, zoo zal ieder Provincie noemen eenen persoon, ten verzoeke van d’een ofte d’ander der partyen, voor welke de saecke sommairelyk zal worden geinstrueert ende de welke de zelve zullen wysen, ende het CONGRES, sal het recht van executie hebben, ende is ’t dat het vonnis gedraegen is tegens het CONGRES, zoo zal het zelve gehouden zyn zig hier aen te onderwerpen.

ARTIKEL IX.

De Vereenigde Staeten verbinden zig op het kragtigste van elkanderen by te staen, ende zoo haest eene Provincie zal aengetast zyn door eenen vremden vyand, zullen zy alle gemeyne saeke maeken ende zullen alle gezaemlentlyk met alle hunne maght verdedigen de aengetaste Provincie.

ARTIKEL X.

Het en zal aen geene Provincie vry staen eenig verbond ofte eenigderleye tractaet te maecken met eene andere Mogentheyd, sonder toelaetinge van het CONGRES ende de bezondere Provincien en zullen zig met elkanderen niet mogen vereenigen, verbinden ofte contracteren op welke wyze het ook zoude konnen wezen, zonder toestemminge van het CONGRES.
Nogtans de Provincie van Vlaenderen zal zig mogen verenigen met West-Vlaenderen, op conditie dat ider der selve in het CONGRES zal hebben zyne bezondere Gedeputeerden, dat deze Gedeputeerden zullen hebben hunne vrye ende onafhangelycke stemme ende de Gedeputeerde van d’eene en zullen noyt in den selven tyd connen zyn Gedeputeerden van d’andere.

ARTIKEL XI.

Deze vereening zal vast, eeuwigduerende ende onwederroepelyk zyn, het en zal aen geene Provincie nogte aen verscheyde, zelfs niet aen het meestendeel dier vry zyn, deeze vereeniging te breeken ofte zig hier van af-te-scheyden onder welkdaenigh voorwendsel ofte reden het oock mag syn.

ARTIKEL XII.

Men is onwederrroepelyk over-een-gecomen, dat de civiele ende militaire maght ofte een deel van d’een ende d’ander noyt en zal vergeeven worden aen den zelven persoon ende dat niemand, zittinge ofte stem hebbende in het CONGRES, zal mogen gestelt worden in den militairen dienst, ende dat van gelycken niemand in militaire bedieninge zynde, en zal mogen zyn Gedeputeerden by het CONGRES, aldaer zittinge ofte stemme hebben; van gelycken niemant in bedieninge ofte gepensioneert zynde van eenige vremde Mogentheyd, onder welke benoeminge het ook zoude mogen wesen, en zal mogen aenveerd worden tot het CONGRES.
Men sluyt ook uyt alle de gene, de welke naer de goedkeuringe van dit Tractaet van Vereening aenveerden eenig Militair Order ofte ander welkdaenig eerteken.

(5)

Ten welken eynde alle de Staeten, uytmaekende de vereeninge in het algemeyn ende ieder litmaet in het besonder, van gelycken alle de gene, de welke zullen zittinge nemen in het Congres, alle de Raeds-heeren ende Litmaeten van de Raeden der Provincien, alle Magistraeten ende generalyk alle Civiele Justicieren ende Officieren zullen beloven ende zweeren de stipte ende getrouwe onderhouding van deeze vereeninge, ende van alle ende igelycke desselfs puncten.

Aldus gesloten, gedaen ende vastgestelt binnen Brussel, in de algemeyne vergaederinge der Vereenigde Nederlandsche Staeten; door de ondergeteeckende Gedeputeerde van de Staeten onder goedkeuringe van hunne Committenten, den 11 January van het jaer duysent seven hondert negentig, ten twee uren s’morgens.

Waeren ondertekent:

BRABANT.

C. François, Évêque d’Anvers.
Godefridus, Abbas Tongerloensis.
Lannoy.
E. Coloma.
J.-F. Baelmans.
A.-M. Van Halen.
A.-H.-J. Van Wamel.

GELDERLAND

J.-B. Syben

VLAENDEREN

Joannes Pameleirre, Abbas Ninoviensis.
E. Prisie, Abbé d’Eeckhoutte.
J. Castel sam Pietro, Député du Clergé de Gand.
P.J. De Pauw, Chan., Député du Clergé de Bruges.
Le Marquis de Rodes.
Le Comte d’Hane de Steenhuyse.
J.P. Roelandts, Pen..
De Schietere Caprycke.
M. Pyl du Fayt.
J. De Lannoy.
Eugene van Hoobrouck, Député de la Châtelenie d’Audenarde.
J. De Smet, Député du Pays d’Alost.
C.J.J. De Grave.

WEST-VLAENDEREN

C. Heddebault, Abbé de S. Jean au Mont.
Vander Stichele de Maubus.
F. Van der Meersch.

HENEGAUW

Benoit Alavoine, Abbé de Saint-Denis.
Charles Comte de Thiennes de Lombize.
Le Chevalier de Bousies.
Gendebien.

NAEMEN

Grégoire, Abbé de Waulsort.
Le Baron de Neverlée de Baulet.
De Cauwer.
Fallon.

DOORNICK

De la Hamaide, Prévôt de Tournay.
Tassin.
Mourcou.
J.B. Vinchent.
Van der Gracht.
Longueville.
H.B.J. Defruez.
J. Hersecap, premier Pensionnaire de Tournay.

(6)

TOURNESIS

A. Van der Dilft, doyen député du Tournesis; De Sourdeau; G. Macau

MALINES

R.J. De Brouwer; J.-Josephus Van Kiel; J.-C. De Nelis; J.-Andréas Lambrechts

Dit tractaet van Unie is door de Staeten der respectieve Provincien geratifceert geweest, gelyk het blykt door de originele actens alhier gesien, geexamineert ende ter Greffie gedeposeert. In teken der waerheydt hebben Wy Gedeputeerde der geseyde Provincien dese getekent. Ende sal een dobbel in originali worden gelevert aen iedere Provincie, om gedeposeert te worden ter Greffie der reespective Staeten.

Gedaen te Brussel desen 20 January 1789, acht urend des s’avonts, (waeren geteekent):

C. François, Évêque d’Anvers.
Godefridus Hermans Abb. Tong.
Lannoy.
E. Coloma.
J.F. Baelmans.
A.M. Van Halen.
A.H. Van Wamel.
J.B. Syben.
Joannes Pameleirre, Abbas Ninoviensis.
J. Castel sam Pietro, Député du Clergé de Gand.
J.J. De Pauw, Chan. Député du Clergé de Bruges
Le Marquis de Rodes.
Le Comte d’Hane de Steenhuyse.
J.P. Roelandts, Pensionnaire.
De Schietere Caprycke.
J. De Lannoy.
Eugène van Hoobrouck, Député de la Châtellenie d’Audenarde.
J. De Smet, Député du Pays d’Alost.
C.J.J. De Grave.
C. Heddebault; Abbé de Saint-Jean au Mont.
Van der Stichele de Maubus.
F. Van der Meersch.
Benoit Alavoine, Abbé de Saint-Denis.
Charles Comte de Thiennes de Lombize.
Le Chevalier de Bousies.
Gendebien.
Grégoire Abbé de Waulsort.
Le baron de Neverlée de Baulet.
Fallon.
Tassin.
H.B.J. Defruez; 20 Jan. 1790.
A. Van der Dilft, Doyen Député du Tournesis.
De Sourdeau.
J.Josephus Van Kiel, q.q.
J.C. De Nelis.
J.Andréas Lambrechts.
P.S. Van Eupen, comme Sécrétaire d’État des États Belgiques Unis.

VOOR COPYE by translaet, VAN EUP. VT.
Ter Ordonnantie J.A.J. De Lincé.



15:48 Gepost door Stef | Permalink | Commentaren (3) |  Facebook |

De Verenigde Nederlandse Staten en de Brabantse omwenteling.

 

De Brabantse omwenteling wordt door belgicisten dikwijls verkeerdelijk voorgesteld als de voorloper van de Belgische revolutie. Dit is natuurlijk fout om de eenvoudige reden dat na de onafhankelijkheids verklaring van de Verenigde Nederlandse Staten (in de Belgische geschiedschrijving dikwijls de Verenigde Belgische Staten genoemd) er juist toenadering werd gezocht met de Republiek der zeven verenigde Nederlanden (het huidige Nederland). Daar het bij de Belgische revolutie het er door de Franse en Luikse opstandelingen en Fransgezinden er net om te doen was om van het Verenigde koninkrijk der Nederlanden te scheidden.

 

In 1780 was Jozef de tweede aan de macht gekomen nadat hij zijn moeder, keizerin Maria-Theresia, had opgevolgd. Hij wou regeren als een verlichte vorst en wou het bestuur van zijn gewesten hervormen, uniformiseren en centraliseren. Daardoor stond hij smalend bekend als de keizer koster omwille van zijn bemoeizucht en zijn verlichte hervormingspolitiek. Hij richtte zich eerst op de kerk en de clerus. Kloosterorden werden gesloten of gereorganiseerd (ook de jezuietenorde werd afgeschaft) en het onderwijs werd geseculariseerd.

 In 1787 werden er ook hervormingen doorgevoerd op bestuurlijk en gerechtelijk vlak. De raad van Brabant werd vervangen door een oppergerechtshof en de financiën van de ambachten werden onder de controle van de regering geplaatst. Twee bewegingen vonden elkaar in het verzet: De statisten onder leiding van de Brusselse advocaat Hendrik Van Der Noot, die  bleven vasthouden aan de oude vrijheden en systemen. En de Vonckisten onder leiding van advocaat Jan-Frans Vonck die aanvankelijk de hervormingen van de keizer steunden maar die door de onhandige wijze waarop Jozef de tweede ze doorvoerde zich al gauw bij het verzet aansloten.

Toen de keizer op 18 juni 1789 de Brabantse Blijde inkomst afschafte (een soort van Brabantse grondwet die de verhouding van de vorst van Brabant met zijn onderdanen regelde) begon de Brabantse revolutie. Van Der Noot vluchtte naar Breda en verzamelde daar een leger van gevluchte opstandelingen en kreeg daar wat militaire hulp van de Pruisen en Nederlanders uit de republiek. Met zijn vrijwilligersleger verovert Van Der Noot in oktober Brussel en roept de onafhankelijkheid uit van Brabant. In het kielzog daarvan roepen de andere zuidelijke Nederlanden samen met het prinsdom Luik, door de onvrede van de hervormingen, ook de onafhankelijkheid uit en sluiten een verdrag dat leidde tot de statenbond (voor de tekst van het traktaat zie het artikel op de weblog) . Op 11 januari 1790 was de Republiek van de Verenigde Nederlandse Staten een feit. Van Der Noot zoekt toenadering tot de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden om een hereniging te bewerkstelligen maar kreeg daarvoor te weinig tijd. In december 1790 wordt de statenbond terug heroverd door de Oostenrijkers. Jozef de tweede is ondertussen overleden en wordt opgevolgd door keizer Leopold de tweede die de hervormingen milder doorvoerde.

Stef.



 




15:45 Gepost door Stef | Permalink | Commentaren (4) |  Facebook |