26-07-05

De Verenigde Nederlandse Staten en de Brabantse omwenteling.

 

De Brabantse omwenteling wordt door belgicisten dikwijls verkeerdelijk voorgesteld als de voorloper van de Belgische revolutie. Dit is natuurlijk fout om de eenvoudige reden dat na de onafhankelijkheids verklaring van de Verenigde Nederlandse Staten (in de Belgische geschiedschrijving dikwijls de Verenigde Belgische Staten genoemd) er juist toenadering werd gezocht met de Republiek der zeven verenigde Nederlanden (het huidige Nederland). Daar het bij de Belgische revolutie het er door de Franse en Luikse opstandelingen en Fransgezinden er net om te doen was om van het Verenigde koninkrijk der Nederlanden te scheidden.

 

In 1780 was Jozef de tweede aan de macht gekomen nadat hij zijn moeder, keizerin Maria-Theresia, had opgevolgd. Hij wou regeren als een verlichte vorst en wou het bestuur van zijn gewesten hervormen, uniformiseren en centraliseren. Daardoor stond hij smalend bekend als de keizer koster omwille van zijn bemoeizucht en zijn verlichte hervormingspolitiek. Hij richtte zich eerst op de kerk en de clerus. Kloosterorden werden gesloten of gereorganiseerd (ook de jezuietenorde werd afgeschaft) en het onderwijs werd geseculariseerd.

 In 1787 werden er ook hervormingen doorgevoerd op bestuurlijk en gerechtelijk vlak. De raad van Brabant werd vervangen door een oppergerechtshof en de financiën van de ambachten werden onder de controle van de regering geplaatst. Twee bewegingen vonden elkaar in het verzet: De statisten onder leiding van de Brusselse advocaat Hendrik Van Der Noot, die  bleven vasthouden aan de oude vrijheden en systemen. En de Vonckisten onder leiding van advocaat Jan-Frans Vonck die aanvankelijk de hervormingen van de keizer steunden maar die door de onhandige wijze waarop Jozef de tweede ze doorvoerde zich al gauw bij het verzet aansloten.

Toen de keizer op 18 juni 1789 de Brabantse Blijde inkomst afschafte (een soort van Brabantse grondwet die de verhouding van de vorst van Brabant met zijn onderdanen regelde) begon de Brabantse revolutie. Van Der Noot vluchtte naar Breda en verzamelde daar een leger van gevluchte opstandelingen en kreeg daar wat militaire hulp van de Pruisen en Nederlanders uit de republiek. Met zijn vrijwilligersleger verovert Van Der Noot in oktober Brussel en roept de onafhankelijkheid uit van Brabant. In het kielzog daarvan roepen de andere zuidelijke Nederlanden samen met het prinsdom Luik, door de onvrede van de hervormingen, ook de onafhankelijkheid uit en sluiten een verdrag dat leidde tot de statenbond (voor de tekst van het traktaat zie het artikel op de weblog) . Op 11 januari 1790 was de Republiek van de Verenigde Nederlandse Staten een feit. Van Der Noot zoekt toenadering tot de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden om een hereniging te bewerkstelligen maar kreeg daarvoor te weinig tijd. In december 1790 wordt de statenbond terug heroverd door de Oostenrijkers. Jozef de tweede is ondertussen overleden en wordt opgevolgd door keizer Leopold de tweede die de hervormingen milder doorvoerde.

Stef.



 




15:45 Gepost door Stef | Permalink | Commentaren (4) |  Facebook |

Commentaren

verenigd of gescheiden nog niet genoeg gelezen, maar tot zover bevalt het mij.heb al een paar reden gehoord betreffende de reden van scheiding en weet tot nu toe nog steeds niet het fijne ervan. wordt eens tijd dacht ik bij mezelf

Gepost door: Johan BOENS | 10-12-06

Brabantse omwenteling graag toch een kleine reactie: je spreekt hier over de tijd die het Van Der Noot ontbrak om aan te sluiten bij de zeven provinciën. Welnu, die tijd werd voldoende opgevuld met naijver ten opzichte van de Vonckisten. Door gehakketak over het verschil in zienswijze van de te voeren politiek werd de oprichting van een stevig gestructureerd leger verwaarloosd. Men spreekt zelfs van de 'terreur der Statisten'. Zodoende hebben de Oostenrijkers, na van de schok te zijn bekomen, ons land terug ingenomen. Dit ondanks de felle tegenstand , geleverd door de 'Canaries' van Dumonceau. (dezen droegen felgele uniformen, met rood en zwart afgeboord).

Gepost door: Nico | 24-08-07

Vlaanderen? Je spreekt over een samenvoeging van Vlaanderen en Nederland, maar de Brabantse Omwenteling vond in de eerste plaats samen met samenwerking uit Wallonië (Luik, Namen, Henegouwen), wat het huidige België is.Wellicht hadden ze ook op steun uit het bisdom Luik mogen rekenen, hadden ze geen hulp gaan vragen aan de protestanen. Dat is trouwens nog steeds het grootste verschil tussen België en Nederland, katholieken vs. protestanten.

Gepost door: Atilla | 08-07-08

[i]in de Belgische geschiedschrijving dikwijls de "Verenigde Belgische Staten" genoemd[/i]
Belgisch en Nederlands zijn synoniemen tot 1830.

[i]Dit is natuurlijk fout om de eenvoudige reden dat (...)er juist toenadering werd gezocht met de Republiek der zeven verenigde Nederlanden[/i]
Vooreerst heten de Noordelijke Nederlanden kortweg de Verenigde Provinciën.
Er werde helemaal geen toenadering gezocht, meer nog: men vreesde na het de burgeroorlog tussen Statisten en Progressieven dat er misschien zou worden teruggegaan naar de periode van de vestingsteden (Nederlandse troepen aan Franse grens)

[i]te scheidden[/i]
te scheiden

[i]Toen de keizer op 18 juni 1789 de Brabantse Blijde inkomst afschafte (een soort van Brabantse grondwet die de verhouding van de vorst van Brabant met zijn onderdanen regelde)[/i]
1. Was er dan ergens een andere Blijde Inkomst die af te schaffen was dan de Brabantse?
2. "Een soort van grondwet": weet waarover je spreekt of zwijg gewoon
3. De Brabanders waren nooit de onderdanen van de vorst; hij had slechts het beheer over de regio als hij voldeed aan de eisen gesteld in de Blijde Inkomst. Een uitspraak die hernomen wordt in 1830 "Koning van de Belgen" en dus niet "Koning van België"

[i]leger van gevluchte opstandelingen en kreeg daar wat militaire hulp van de Pruisen en Nederlanders[/i]
Pruisen dwong de Verenigde Provinciën om de Patriotten op hun grondgebied te dulden
"wat militaire hulp" Wat kregen ze dan? Schoenblink? en paar kardoezen? Zo is het gemakkelijk om met simpele waarheden te goochelen natuurlijk...
Pruisen en de Verenigde Provincien leverden een aantal encadrerende officieren en daar hield het bij op. Nadat de militaire campagne gelukt was voor de patriotten lieten beide landen het ook na om het nieuwe land te erkennen. Ze hebben de opstand misbruikt om Oostenrijk een hak te zetten in hun oorlog tegen het Ottomaanse rijk en bij de conventie van Reichenbach worden de Zuidelijke Nederlanden aan Oostenrijk gelaten in ruil voor gebiedswinst in het huidige Polen voor Pruisen.

@Atilla: het prinsbisdom luik was onderdeel van de Duitse Bond, die zoals geweten zelf protestants zijn. Verder was er wel samenwerking met Vlaanderen maar daar stonden de Progressieven sterker dan de Statisten omdat al evoluties hadden ondergaan ten gevolge van economische crises en de sterkere positie van de burgerij.

Gepost door: Held | 10-05-09

De commentaren zijn gesloten.